زمینه و هدف: نفروپاتی دیابتی با هیپرگلیسمی مزمن و بروز تغییرات معنی‌‌دار در شاخص‌های‌ کلیوی شروع می‌شود که این مرحله نقطه عطف بین بروز علائم اولیه نفروپاتی دیابتی و آسیب‌های کلیوی است. این مطالعه به منظور تعیین اثر عصاره آبی اندام‌ها‌ی هوایی گیاه چرخه (Launaea acanthodes) بر شاخص‌های آنتی‌اکسیدانی و کلیوی موش‌های صحرایی نر دیابتی شده با آلوکسان انجام شد.

روش بررسی: در این مطالعه تجربی 32 سر موش صحرایی نر بالغ نژاد ویستار در چهار گروه هشت تایی شامل گروه شاهد، گروه شاهد دیابتی و دو گروه تحت تیمار با عصاره آبی حاصل از ساقه و برگ گیاه چرخه در غلظت‌های 100 و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن قرار گرفتند. مدل دیابت تجربی در گروه‌های شاهد دیابتی و تحت تیمار، پس از 16 ساعت ناشتایی، با یک‌بار تزریق داخل صفاقی آلوکسان مونوهیدرات با دوز 120 میلی‌گرم بر کیلوگرم وزن بدن القاء شد. پس از تائید دیابت تجربی، پروسه تزریق آلوکسان به مدت 30 روز و به صورت یک روز در میان ادامه پیدا کرد. پس از گذشت 30 روز از پروسه دیابتی نمودن، پروسه تیمار به صورت یک روز در میان و به صورت داخل صفاقی با غلظت‌های 100 و 300 میلی‌گرم بر کیلوگرم گیاه چرخه انجام شد. پس از گذشت 12 ساعت از روز سی‌ام، حیوانات بیهوش و پس از خونگیری از بطن چپ قلب، بافت کلیه برداشته شد. پلاسمای خون از نمونه‌های خون جداسازی و نیتروژن اوره خون، اوره، اوریک‌اسید و کراتینین اندازه‌گیری شد. برای تعیین غلظت پروتئین نیز از روش برادفورد استفاده گردید، گلوتاتیون-s-ترانسفراز با استفاده از کیت زل بایو وکاتالاز براساس تجزیه پراکسید هیدروژن مورد سنجش قرار گرفتند. همچنین سوپراکسید دیسموتاز و میزان مالون‌دی‌آلدئید ارزیابی شدند.

یافته‌ها: افزایش معنی‌‌داری در میزان قندخون ناشتا و مالون‌دی‌آلدئید و کاهش معنی‌داری در آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی شامل سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون -s-ترانسفراز و کاتالاز در گروه شاهد دیابتی نسبت به شاهد سالم مشاهده شد (P<0.05). تزریق وابسته به دوز عصاره آبی در غلظت‌های ۱۰۰ و ۳۰۰ میلی‌گرم/کیلوگرم وزن بدن منجر به کاهش معنی‌دار قندخون ناشتا و مالون‌دی‌آلدئید و افزایش معنی‌دار آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی شامل سوپراکسید دیسموتاز، گلوتاتیون-s-ترانسفراز و کاتالاز نسبت به شاهد دیابتی بودند (P<0.05). ارزیابی‌های بیوشیمیایی حاکی از افزایش معنی‌دار در گروه شاهد دیابتی نسبت به شاهد سالم در اوره خون، نیتروژن اوره خون، اوریک اسید و کراتینین بود (P<0.05). تزریق وابسته به دوز عصاره در غلطت‌های ۱۰۰ و ۳۰۰ میلی‌گرم/کیلوگرم وزن بدن منجر به کاهش معنی‌دار اوره خون، نیتروژن اوره خون، اوریک اسید و کراتینین گردید (P<0.05).

نتیجه‌گیری: به‌نظر می‌رسد عصاره آبی اندام‌های هوایی گیاه چرخه به‌صورت وابسته به دوز، سبب کاهش هیپرگلیسمی، استرس اکسیداتیو و شاخص‌های کلیوی در موش‌های صحرایی دیابتی شده با آلوکسان می‌گردد.